Croatian Stories

Obszar dzisiejszej Chorwacji od zawsze stanowił atrakcyjne miejsce do osiedlania się. Tereny te bogate były we florę i faunę. Bogata sieć rzeczna zapewniała dobre warunki do rozwoju rolnictwa, a górzyste tereny dawały możliwość schronienia przed wrogiem.

Neandertalczyk z Krapiny

Obszar dzisiejszej Chorwacji od zawsze stanowił atrakcyjne miejsce do osiedlania się. Tereny te bogate były we florę i faunę. Bogata sieć rzeczna zapewniała dobre warunki do rozwoju rolnictwa, a górzyste tereny dawały możliwość schronienia przed wrogiem.

W wyniku badań, które trwały do 1905 r. łącznie znaleziono 876 szczątków ludzkich, z czego 196 to pojedyncze zęby, a reszta to elementy szkieletu czaszkowego i pozaczaszkowego. Szczątki te należały do kilkudziesięciu różnych osobników, w różnym wieku (od 2 do 40 lat). Badania wskazały, że szczątki pochodzą sprzed ok. 130 000 lat. Ponadto, znaleziono tu również ponad tysiąc kamiennych narzędzi kamiennych, oraz szczątki zwierzęce np. niedźwiedzia jaskiniowego, wilka, łosia i wielu innych zwierząt.  W wyniku dalszych badań ustalono m.in. występowanie u Neandertalczyka zjawiska kanibalizmu rytualnego.

To sensacyjne odkrycie zaczątkowało szereg dalszych badań nad Neandertalczykiem. Sam Dragutin Gorjanović-Kramberger wydał 6 obszernych prac opartych na przeprowadzonych badaniach. Kolejne badania przeprowaczono w w drugiej połowie XX wieku, które pogłebiły naszą wiedzę o Neandertalczyku.

Kultura Vinkovci

W okolicach miasta Vinkovci w Slawonii, w latach 60 XX wieku natrafiono na ludzkie ślady z okresu epoko miedzi (2300 lat p.n.e.) i epoko brązu (ok. 1600 lat p.n.e.). Tak zwana kultura Somogyvár-Vinkovci rozprzestrzeniła się na obszar kontynentalnej Chorwacji, Srijemu i południowych Węgier. Jedna z teorii głosi, iż ludność tej kultury przybyła z południa, wyparta ze swoich siedzib. Inna teoria głosi, że kultura powstałą poprzez wyodrębnienie się z sąsiadującej kultury vučedolskiej.

Ludność tej kultury zajmowała się uprawą zbóż i hodowlą bydła. Na niektórych obszarach odkryto ponadto ślady tymczasowych osad zakładanych przez wędrownych pasterzy. Ludność do schronienia wykorzystywała również jaskinie. 

Vučedol i kultura vučedolska

W 1897 r. w pobliżu dzisiejszego Vukovaru, na prawym brzegu Dunaju odkryto ślady osadnictwa sprzed 6000 lat p.n.e. Co ciekawe, miejsce to było zamieszkiwane w sposób ciągły przez kolejne tysiące lat! Stąd dziś Vučedol jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Europie. Badania archeologiczne wykazały tu obecność czterech kultur: badeńskiej, usatowskiej, vucedolskiej (od nazwy miejscowości) i Vinkovci.

Najwięcej śladów jednak pozostawiła kultura vučedolska (3000 – 2200 p.n.e) która rozwinęła się mniej więcej w tym samym czasie, w którym Sumerowie zamieszkiwali obszar Mezopotamii, czy Egiptem rządzili władcy I i II dynastii.

Z okresu tej kultury znaleziono tu najwięcej przedmiotów. Badania archeologiczne potwierdziły, że tutejszą osadę z tego okresu zamieszkiwało nawet 3000 ludzi, co czyniło ją jedną z najważniejszych osad w ówczesnej Europie.  Miejscowa ludność zajmowała się wytopem miedzi.

Jednym z wytworów kultury vučedolskiej jest słynna gołębica (widoczna na chorwackim banknocie 20 kun). Odnalezione w 1938 r. gliniane naczynie rytualne zostało wykonane między 2800 a 2500 rokiem p.n.e. jest dziś jednym z głównych symboli Chorwacji (gołębica widnieje m.in. na banknocie 20 kun).
Z okresu kultury vučedolskiej pochodzi również wyryty na glinianej donicy najstarszy europejski kalendarz oparty na gwiazdozbiorze Oriona. Na naczyniu wyryto cztery pasy, które można skojarzyć z porami roku. Na każdym z pasów wyrysowano konstelacje gwiazd i gwiazdozbiorów. Naukowcy (np. dr Aleksander Durman) twierdzą, że ów kalendarz mógł być używany do regulowania sezonowego życia ludzi kultury vučedolskiej. Naczynie to odnaleziono w Vinkovci w 1978 r. a pochodzi ono z około 2650-2450 p.n.e.

Gołębica z Vucedolu (źródło - wikipedia, Crucifixion, Public domain, via Wikimedia Commons)
Naczynie z kalendarzem Oriona
vucedol 1
Budynek muzeum